Historia Oddziału dla Dzieci i Młodzieży.

Wypożyczalnia powstała w 1953 roku. Mieściła się w budynku głównym biblioteki, w którym to posiadała pomieszczenie o łącznej powierzchni 21m2, z przeznaczaniem na wypożyczalnię. Po remoncie w 1974 roku Oddział otrzymał dodatkową salę o łącznej powierzchni 33m2. I tak powstała samodzielna wypożyczalnia dla dzieci. Całkowite rozdzielenie księgozbioru dziecięcego nastąpiło w 1966 roku. Z ogólnego inwentarza wydzielono księgozbiór dziecięcy i stworzono osobny Inwentarz Oddziału dla Dzieci. Podstawą prawną prowadzenia Oddziału był wzorcowy Statut Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej nadany przez Ministra Kultury i Sztuki. Od chwili powstania wypożyczalni dla dzieci doskonalono system udostępniania książek młodym czytelnikom. W pierwszej sali oddziału wydzielono księgozbiór literatury pięknej dla dzieci w wieku 6-10 lat a w drugiej 11-16 lat oraz literaturę popularnonaukową. Oddział dla Dzieci nie posiada czytelni jedynie „Kącik czytelniczy”. Od 1993 roku, decyzją Dyrektora MGBP rozdzielono Oddział na: Oddział dla Najmłodszych 6-8 lat, który zajmował dwa pomieszczenia z przeznaczeniem na wypożyczalnie książek dla najmłodszych oraz prowadzenie zajęć z dziećmi: gier i zabaw, zajęć plastycznych, teatralnych. Dzieci starsze i młodzież otrzymały pomieszczenie o powierzchni 26m 2, rozdzielone z tym poprzednim hallem w budynku biblioteki.

Początkowo wolny dostęp do półek miały tylko dzieci z klas V-VIII. Po remoncie biblioteki w 1970 roku wprowadzono wolny dostęp dla wszystkich czytelników. W 1953 roku wypożyczalnia dla dzieci nosiła nazwę „Dział Młodzieżowy przy Miejskiej Bibliotece Publicznej w Starym Sączu”. W 1973 r. w związku ze zmianami administracyjnymi kraju powstał Urząd Miasta i Gminy w Starym Sączu, w wyniku czego Miejska Biblioteka Publiczna przemieniona została na w dniu 1 października na Miejsko-Gminna Bibliotekę Publiczną. Pociągnęło to za sobą zwiększenie terytorialnego zasięgu jej działalności oraz zakresu uprawnień jej dyrektora.

W trakcie uroczystości 30-lecia Biblioteki, nadano jej imię Wiktora Bazielicha, starosądeczanina, mgr prawa, historyka, badacza dziejów Starego Sącza. Od dnia 15 maja 1978 roku wypożyczalnia dla dzieci nosi nazwę Oddział dla Dzieci i Młodzieży Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej im. Wiktora Bazielicha w Starym Sączu.

Do zakresu obowiązków bibliotekarzy wypożyczalni dla dzieci w tej bibliotece należał i należy całokształt pracy z czytelnikiem dziecięcym, a w tym opracowanie księgozbioru, udostępnianie, udzielanie informacji, przysposobienie czytelnicze, praca oświatowo-kulturalna, oraz planowanie, sprawozdawczość i zakup nowości. Oddział dla Dzieci nie posiada czytelni dziecięcej. Podstawą dobrej pracy biblioteki dziecięcej jest odpowiednio dobrany księgozbiór, zróżnicowany pod względem poziomu trudności, zgodnie z możliwościami percepcyjnymi młodego czytelnika. Składa się on z książek o dużych wartościach wychowawczych i poznawczych. Od 1966 roku nastąpiło całkowite oddzielenie księgozbioru dziecięcego. Książki były podzielone na trzy poziomy. Wolny dostęp do półek początkowo miały trzy poziomy. Od 1975 roku księgozbiór w wypożyczalni dla dzieci został ułożony wg obowiązujących zasad klasyfikacji dziecięcej. Dostęp do regałów jest dogodny. Literatura piękna ze względu na zawartość treściową w różnych grupach wiekowych, posiada układ kombinowany poziomowo-działowy. Książki w obrębie układu poziomowo-działowego mają układ alfabetyczny. Każda książka oprócz  stopnia trudności posiada klasyfikacje działową. Książki popularnonaukowe oznaczone są symbolami klasyfikacji dziesiętnej i ustawione na trzech oddzielnych regałach w Wypożyczalni dla dzieci starszych i młodzieży. Wolny dostęp do półek umożliwia wybieranie odpowiednich książek przez młodego czytelnika. W wypożyczalni jest też księgozbiór podręczny składający się z informatorów, encyklopedii, słowników, atlasów. Stosowany jest zapis krzyżowy.

Właściwa postawa bibliotekarza Oddziału dla dzieci i Młodzieży i systematyczna praca z młodym czytelnikiem ma ogromny wpływ na rozwój czytelnictwa dziecięcego, zarówno pod względem jakościowym jak i ilościowym. Praca oddziału wykazuje duży postęp w zakresie rozwijania i uaktywniania czytelnictwa dzieci i młodzieży, co ilustrują załączone poniżej tabele. Wypożyczalnia przeznaczona jest głównie dla uczniów klas podstawowych (obecnie i gimnazjalnych). Mogą korzystać z niej także czytelnicy starsi oraz dzieci w wieku przedszkolnym.

W okresie ferii letnich i zimowych biblioteka prowadziła wypożyczalnie książek dla kolonii, obozów, i zimowisk. Ilustruje to tabela obrazująca rozwój czytelnictwa dziecięcego w latach 1973-1987. Praca w bibliotece jest różnorodna, toteż wzrasta rozpiętość wymagań jakimi sprostać powinien bibliotekarz Oddziału dla Dzieci i Młodzieży. Zawód ten wymaga specjalnych predyspozycji psychicznych.. Wypożyczalnia dla Dzieci i Młodzieży od chwili założenia tj od 1953 roku stanowiła integralną część Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej.

  • Od 1953-1968 kierowała wypożyczalnią Irena Taras.
  • Od 1968-1974 Aleksandra Bazielich, Barbara Skoczeń (1968-72), Danuta Polakowa (1972-73), Stanisława Mikulec (1974-76)
  • Od 1976 do 2001 roku kierowała Oddziałem dla Dzieci i Młodzieży Bronisława Fijałkowska, długoletni pracownik biblioteki.

W związku z wzrastającą ilością czytelników i wypożyczeń na prośbę pracownika ówczesny Dyrektor Biblioteki, Antoni Wnęk, przyjął do oddziału dodatkowo drugą osobę na etat. Drugim pracownikiem od 1987 roku była Maria Raczyńska. Od 1990-1991 Janina Koza. Od 1994 do chwili obecnej Jolanta Chruślicka.

Działalność kulturalno - oświatowa Oddziału dla Dzieci i Młodzieży

Najważniejsze kierunki działalności kulturalno-oświatowej są związane z wydarzeniami oraz przypadającymi rocznicami o znaczeniu historycznym i lokalnym. Od początku swej działalności Oddział dla Dzieci włączał się czynnie do życia kulturalnego miasteczka, gdyż biblioteka była jednym z głównych jego organizatorów. Polegało to na współorganizowaniu wieczornic związanych z uroczystościami państwowymi, pomocą w organizowaniu obchodów 700-lecia Starego Sącza , przygotowaniu Dnia Starego Sącza, Powiatowych Dni Ochrony Zabytków, 300-lecia Odsieczy Wiedeńskiej, Starosądeckiego Festiwalu Muzyki Dawnej, 700-lecia śmierci Błogosławionej Kingi.

W latach 1953-58 Oddział  Młodzieżowy koncentrował swoja działalność wyłącznie na upowszechnianiu czytelnictwa. Nieodpowiednie warunki lokalowe uniemożliwiały prowadzenie szerszej działalności kulturalno-oświatowej.

Dopiero od 1958 roku rozpoczął systematyczną i zróżnicowaną pracę z czytelnikiem dziecięcym mającą na celu popularyzację książek poprzez zorganizowanie odpowiednich imprez czytelniczych, rozwijanie w bibliotece ciekawych form pracy kulturalno-oświatowych. Zaczęto od wyświetlania przy pomocy epidiaskopu (1960 r.)dla młodszych dzieci bajek, a dla młodzieży lektur jak: ’Pan Tadeusz”, „W pustyni i w puszczy”, „Krzyżacy”, „Placówka”. Ta forma trwa do dzisiaj , zmienia się jedynie przez lata sprzęt audiowizualny (epidiaskop, rzutnik, projektor, magnetofon kasetowy, video, komputer). Nie polegało to jedynie na biernym obejrzeniu bajeczki, wysłuchaniu lektury ale było inspirowane dyskusją, zajęciami plastycznymi, konkursami. Systematycznie szukano coraz to nowych form pracy z młodym czytelnikiem. W 1962 roku Artur Ryszka przy bibliotece zakłada teatrzyk „Tik-Tak”, skupiający miejscową młodzież. Przygotowano i nadawano również wiele audycji przez miejscowy radiowęzeł o tematyce dotyczącej nowości wydawniczych, propagujących czytelnictwo.

Do najstarszych słownych i słowno-muzycznych form pracy, przygotowywanych przez ówczesnych pracowników Oddziału dla Dzieci należą:
Spotkania autorskie, które zyskały sobie sporą popularność zwłaszcza w latach 60 i 70-tych. Gościli wtedy pisarze, literaci, redaktorzy, artyści i inni ciekawi ludzie. Byli: Eugeniusz Banaszczyk - płk. Lotnictwa, Cezary Chlebowski - dziennikarz i publicysta, Bronisław Dostatni - pisarz, Teodor Goździkiewicz - pisarz, Andrzej Grabowski - pisarz, Mira Jaworczakowa - pisarka, Józefa Kamińska - artystka malarka, Maria Kownacka - pisarka, Ludwik Jerzy Kern- poeta, satyryk, Maria Kędzierzyna - pisarka, Ewa Nowacka - pisarka, Jan Obarek - pracownik wytwórni filmowej w Łodzi, Maria Orłowska-Gabryś - ilustratorka, Stanisław Magaczewski - pisarz, Tadeusz Śliniak - poeta, Jan Żabiński - pisarz, Wanda Żółkiewska - poetka i inni.

Wieczornice organizowane w wypożyczalni dla Dorosłych z okazji rocznic literackich, spotkań w ramach cyklu „Film i literatura” z redaktorem Andrzejem Gassem po projekcji filmu „Kanał”.

W ramach cyklu „Literatura i film” odbywały się spotkania z aktorami: Jerzym Binczyckim, po projekcji filmu „Znachor”; Anna Dymną, po projekcji „Epitafium dla Barbary Rodziewiczównej”; Jerzym Fedorowiczem po projekcji filmu „Znikąd donikąd”; z Anną Dymną po „Kochaj albo rzuć”; z pułkownikiem Jerzym Bonisławskim po projekcji „Orzeł i reszka”; Jerzym Trelą po „Matce Królów”. Spotkania te cieszyły się największa popularnością zwłaszcza wśród młodzieży szkolnej.

Do ważnych form działalności zaliczyć należy również konkursy, turnieje geograficzny pod nazwą „Jedziemy w świat”; konkurs historyczny „Śladami Milenium Ziemi Krakowskiej”; konkurs kukiełkowy na podstawie przeczytanych książek z okazji Dni Kultury i Oświaty Książki i Prasy; turniej „Wędrujemy po Polsce śladami XX lecia” oraz Zgaduj-Zgadula; konkursy: Sprawdź się czy znasz ksiązki Juliusza Vernego ; Życie i twórczość Janusza Korczaka; konkurs z okazji 100 rocznicy urodzin Kornela Makuszyńskiego; konkurs „Grud Kingi i jego legendy” w trzech kategoriach; literackiej, plastycznej, wiedzy o Starym Sączu. Są to tytuły bardziej znaczących konkursów obejmujących swoim zasięgiem dzieci szkół podstawowych z terenu Miasta i Gminy Stary Sącz.

Każdego roku cyklicznie w okresie jesienno-zimowym organizowana jest impreza pt „Czarodziejski świat bajek”, wyświetlano projektorem filmowym, rzutnikiem lub na video kolorowe bajki dla najmłodszych czytelników.

Oprócz form słownych Oddział dla Dzieci stosował formy wizualne, wystawy. W 1973 okazy afrykańskiej rzeźby ze zbiorów prywatnych pracownika Oddziału p. Bronisławy Fijałkowskiej; 1991 r. w czasie trwania imprezy otwarto wystawę „Od czasów Kingi po schyłek XX wieku w spojrzeniu najmłodszych pokoleń Starosądeczan” – wystawa plastyczna młodych twórców, czytelników oddziału Krzysztofa Lorczyka i Roberta Pajdzika.

Inne formy pracy prowadzone w Oddziale dla Dzieci to: lekcje biblioteczne w zależności od potrzeb szkół; wycieczki dzieci przedszkolnych i młodszych klas. Każdego roku w okresie jesienno-zimowym organizowana jest cykliczna impreza pt „Czarodziejski świat bajek” wyświetlanie projektorem filmowym , rzutnikiem, video kolorowych bajek dla dzieci oraz cykliczna impreza „Andrzejki w Bibliotece”, „Wieczór przy choince”. Od 1990 roku do stałych imprez należy zaliczyć uroczyste pasowanie na czytelnika Oddziału dla Dzieci i Młodzieży. Rzadziej organizowane są prelekcje, odczyty, pogadanki i wernisaże.

Zajęcia z dziećmi polegające na głośnym czytaniu bajek, recytowaniu wierszy w czasie zebrań czytelniczych, przed konkursami i imprezami dyskusje jako przygotowania do imprez oraz dyskusje nad książką, artykułem z czasopisma lub ciekawym filmem. Od 1993 roku prowadzone są stałe zajęcia plastyczne i teatralne z czytelnikiem najmłodszym. Inscenizacje teatralne to: Spotkanie bajek (1994), Przygody Rozbójnika Rumcajsa (1995), Pinokio (1996) . Spotkania te cieszyły się dużą popularnością wśród najmłodszych dzieci.

Oprócz wyżej wymienionych form Oddział dla dzieci stosował i stosuje formy wizualne jak: wystawy, wystawki. Do znaczniejszych zaliczyć należy: wystawę „Od czasów Kingi po schyłek XX wieku w spojrzeniu najmłodszych pokoleń starosądeczan” (1991), oraz „Afrykańska przygoda Henryka Sienkiewicza” z wykorzystaniem eksponatów fauny i flory Afryki ze zbiorów prywatnych kierownika Oddziału Pani Bronisławy Fijałkowskiej (1997).

Oddział dla Dzieci i Młodzieży współcześnie

Od 2000 roku pomimo dodatkowych prac związanych z otrzymaniem zadań Biblioteki Powiatowej, Oddział dla Dzieci prosperuje bardzo dobrze. Obecnie pracuje w nim tylko jeden pracownik, Jolanta Chruślicka, który w przydziale czynności ma nie tylko prace mające na celu propagowanie kultury czytelniczej, ale także wszelkie prace związane z zakupem i przygotowaniem książki dla czytelnika. Od 2003 roku zaczęto w oddziale tworzyć elektroniczną bazę książek w komputerze jako przygotowania do wypożyczania automatycznego. Prace te zakończono w 2005 roku. Wypożyczanie automatyczne w Oddziale dla Dzieci rozpoczęto w styczniu 2006 roku. Mamy nadzieję, że poczynione starania ułatwią wszystkim dzieciom wyszukiwanie potrzebnych informacji i usprawnią sposób wypożyczania.

Formy pracy z czytelnikiem dziecięcym.

Do stałych form pracy z czytelnikiem dziecięcym w tym okresie zaliczyć należy konkurs na „Najlepszego Czytelnika Roku…” wszystkie dzieci biorące udział w konkursie zobowiązane są w przeciągu całego roku przeczytać minimum 100 książek. Konkurs ten cieszy się dużym zainteresowaniem, zdarzy się tak, że niektórzy potrafią przeczytać nawet 400 książek za cały rok. Wszyscy laureaci otrzymują piękne nagrody książkowe oraz przez cały rok wywieszone są ich nazwiska na tablicy Najlepszych Czytelników w Oddziale Dziecięcym.

Dużym zainteresowaniem cieszą się liczne w tych latach spotkania z autorami i ilustratorami książek dla dzieci i młodzieży. Wymienić należy tutaj: Andrzeja Grabowskiego, Ewę Stadtmuller, Łukasza Zabdyra, Martę Fox, Annę Onichimowska i in. W ramach Międzynarodowej Jesieni Pogórza spotkania z Ernestem Bryllem, Henrykiem Cyganikiem, Anną Poźlewicz, Wandą Łomnicką-Dulak. Lechem Konopińskim, Cezarym Leżeńskim, czy Andrzejem Krzysztofem Torbusem.

W ramach akcji Cała Polska czyta Dzieciom naszym przedszkolakom i uczniom z klas I-III. czytają bajki znane osoby oraz przedstawiciele różnych zawodów m.in. z-ca pana Burmistrza Miasta i Gminy Jacek Lelek, dyr. Szkoły Pan Marian Kuczaj, nauczyciele, strażak, policjanci, pielęgniarka, siostry zakonne oraz starsi uczniowie ze szkół średnich. Odbywały się liczne konkursy błyskawiczne, zabawy z książką, quizy. Akcja ta organizowana jest cyklicznie i cieszy się dużą popularnością. W roku 2005 z okazji Roku Andersenowskiego w ramach tej akcji odbyło się wiele imprez, przedstawień teatralnych, konkursów tematycznie związanych z postacią Andersena oraz jego baśniami (przedstawienie teatralne „Królowa Śniegu”, konkursy rysunkowe na inne zakończenie do baśni, spotkania przybliżające postać bajkopisarza).

Dużym zainteresowaniem wśród najmłodszych czytelników cieszy się urodzinowa akcja bohaterów książek. Mięliśmy w 2004 roku urodziny Kubusia Puchatka, na które przybyły dzieci nie tylko ze Starego Sącza ale i z okolic (około 500 osób), oraz w 2005 roku urodziny Skrzatka Wiercipiętka, połączone z spotkaniem z twórcą postaci Andrzejem Grabowskim.

Lekcje literatury polskiej organizowane dla młodzieży szkół średnich to nowa forma działalności Oddziału. Do tej pory odbyły się lekcje z udziałem Wojciecha Ligęzy – wykład „Literatura współczesna”; Grażyną Królikiewicz – wkład „Literatura a plastyka”; oraz Grażyną Stach – wykład „Związki literatury z filmem”. Lekcje te odbywały się w ramach cyklu Literatura obecna w Bibliotece. Cieszą się one dużym zainteresowaniem nie tylko wśród młodzieży ale i ich nauczycieli.

W ostatnich latach organizowane są również zajęcia plastyczno-techniczne dla wszystkich chętnych. Przy współudziale pani Zofii Woźniak, autorki książki „Choinka mojej mamy”, były warsztaty wykonania ozdób choinkowych metodą koralików, warsztaty malowania na szkle, orgiami, oraz malowania i zdobienia pisanek.

Z roku na rok liczba zakupywanych nowości książkowych wzrasta w Oddziale dla Dzieci.